Hoe werkt onze gemeente?

Gemeentehuis Haaren.JPG
Een gemeente wordt bestuurd door de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders.

 
Wet dualisering
Het doel van de wet is de gemeentelijke politiek levendiger te maken en dichter bij de burgers te brengen. Om dat te bewerkstelligen brengt de wet onder andere een scheiding aan tussen de bevoegdheden van de gemeenteraad en de bevoegdheden van het college van burgemeester en wethouders.
Wat houdt dat in?
De wethouders worden wel gekozen door de gemeenteraad, maar maken er geen deel meer van uit en hebben ook géén stemrecht in de raad. Vóór maart 2002 was dat wel het geval.
Door de wet dualisering is de gemeenteraad dus in feite een meer zelfstandig functionerend bestuursorgaan geworden. Bedoeling is dat de raad zich alleen nog maar op hoofdlijnen bezighoudt met het besturen van de gemeente. Hij stelt de kaders voor het te voeren beleid vast en controleert of het beleid ook inderdaad zo wordt uitgevoerd als is afgesproken. De derde belangrijke taak van de raad is de vertegenwoordiging van de burgers. De raadsleden moeten hun oor te luister leggen en de geluiden uit de dorpen vertalen naar keuzes voor hoofdlijnen van het te voeren beleid.
De besluiten van de gemeenteraad moeten worden uitgewerkt en uitgevoerd door het college van B&W. Burgemeester en wethouders vormen in feite het dagelijkse bestuur van de gemeente. Zij zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het door de gemeenteraad vastgestelde beleid en hebben binnen de door de raad vastgestelde kaders hun eigen bevoegdheden.
De burgemeester neemt in het duale stelstel een aparte positie in. Hij is voorzitter van de gemeenteraad én van het college van B&W, heeft geen stemrecht in de raad, maar wel in de B&W-vergadering.
Optimale benutting van de mogelijkheden van het duale stelsel kan niet van de ene dag op de andere, maar is een proces. Ook in Haaren zoekt het gemeentebestuur steeds naar verbeteringen.
 
De gemeenteraad
Aan het hoofd van de gemeente staat dus de gemeenteraad. Onze gemeenteraad bestaat uit 15 leden van vier verschillende politieke partijen. Gemeenteraadsleden worden om de vier jaar gekozen door de stemgerechtigde inwoners van de gemeente Haaren.
De burgemeester treedt op als voorzitter van de raad, maar heeft geen stemrecht.
De gemeenteraad bestuurt de gemeente op hoofdlijnen en laat de dagelijkse gang van zaken over aan het college van B&W. Dat betekent dat de gemeenteraad zich vooral bezighoudt met het ontwikkelen van beleid en besluitvorming over de kaders. Belangrijk daarbij is het budgetrecht.
Zo beslist de gemeenteraad bijvoorbeeld over de hoogte van de gemeentebelastingen en stelt verordeningen (gemeentelijke wetten) vast.
De gemeenteraad heeft ook het recht van initiatief om zelf met voorstellen te komen.
 
De gemeenteraad wordt bij zijn werk geholpen door de raadsgriffier. De griffier werkt voor de raad vanuit het gemeentehuis.
De raadsagenda wordt voorbereid door de agendacommissie. In deze commissie zitten raadsleden die daarvoor door hun fractie zijn aangewezen.

De raad vergadert ongeveer éénmaal per vier weken.

De raadscommissie
De raadscommissie vergadert vooraf aan de raadsvergadering. Zowel raadsleden, collegeleden en (door de raad benoemde) commissieleden, kunnen deelnemen aan deze besprekingen. De vergaderingen zijn openbaar en dus toegankelijk voor belangstellenden. Het doel van de bijeenkomsten is informatie verstrekken over onderwerpen die geagendeerd zijn voor de raadsvergadering.

Tijdens de bijeenkomst van de raadscommissie kan aan inwoners, organisaties of verenigingen gevraagd worden om inlichtingen te verstrekken, waardoor onderwerpen van verschillende kanten worden belicht. Op die manier krijgen de raadsleden een completer beeld alvorens zij een besluit moeten nemen.
Inwoners kunnen, als vanouds, gebruik maken van het spreekrecht. Zij kunnen, voorafgaand aan de vergadering van de raadscommissie, maximaal vijf minuten het woord voeren over één of meer onderwerpen die op de agenda staan.  

De raadsvergadering
In de raadsvergadering discussiëren raadsleden en (door de raad benoemde) commissieleden over de agendapunten. Raads- en commissieleden geven hun mening en trachten elkaar met argumenten te overtuigen in het opiniërende debat. De voorzitter sluit ieder agendapunt af met de vraag of het rijp is voor besluitvorming. Als het antwoord 'ja' is, neemt de raad nog diezelfde avond een besluit. Bij 'nee' wordt geïnventariseerd welke informatie of actie nog nodig is voordat de raad een besluit kan nemen. Het kan dus zijn dat besluiten over sommige agendapunten vier weken worden uitgesteld. Nadat alle agendapunten op deze wijze zijn behandeld, sluit de voorzitter de opiniërende raadsbijeenkomst en opent vervolgens onmiddellijk de besluitvormende raadsvergadering, waaraan alleen raadsleden (en dus geen commissieleden) kunnen deelnemen. Zij krijgen per agendapunt nog heel kort de gelegenheid om een stemverklaring af te leggen. Daarna vindt besluitvorming plaats.

Het college van burgemeester en wethouders
 Burgemeester en Wethouders vormen het dagelijkse bestuur van de gemeente. De burgemeester wordt benoemd door de Kroon, dat wil zeggen door de Koningin en de ministers. De wethouders worden gekozen door de gemeenteraad. Zij kunnen vanuit de raad komen, maar ook van daarbuiten. De voorzitter van het college is de burgemeester. Anders dan voor maart 2002, heeft het college een groot aantal bevoegdheden die het mogelijk maken zelfstandig besluiten te nemen. Tot de taken van burgemeester en wethouders behoren de voorbereiding en de uitvoering van de besluiten van de gemeenteraad. Daarnaast is het college mede verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken binnen de gemeentelijke organisatie en voor de uitvoering van een aantal wettelijke taken.
Als dagelijks bestuur is het college van burgemeester en wethouders de eerst verantwoordelijke instantie voor de financiën van de gemeente. Het college voert het personeelsbeleid van de gemeentelijke organisatie.
In een rapportage aan de gemeenteraad legt het college verantwoording af van hetgeen zij wel of niet gedaan heeft. De gemeenteraad toetst dat verantwoordingsverslag aan het vastgestelde beleid en controleert of er goed omgesprongen is met het beschikbare budget.
 
Het college functioneert als collegiaal bestuur, dat betekent dat zij gezamenlijk de verantwoordelijkheid op zich hebben genomen voor het gehele beleid.
Daarbinnen beheert elk lid een eigen zogeheten bestuurlijke portefeuille, dat wil zeggen dat zij elk een eigen aandachtsgebied hebben.
 
De burgemeester.
Naast zijn taak als voorzitter van de gemeenteraad en zijn rol als voorzitter en portefeuillehouder in het college van B&W, heeft de burgemeester nog een aantal taken, die specifiek aan zijn functie zijn gekoppeld en waar hij als burgemeester verantwoordelijk voor is. Het betreft taken op het gebied van de openbare orde, de veiligheid, de brandweer en de rampenbestrijding.